واقعاً جواب دادن به این سؤال سخت است. برای اینکه از یک طرف چت جی پی تی باعث شده تا بعضی شغلها از بین بروند یا در معرض نابودی قرار بگیرند و از طرفی دیگر، این نوع هوش مصنوعی مولد باعث بهینهتر شدن بعضی کسبوکارها و ایجاد شغلهایی شده است. برای همین پاسخ به سؤال آسان نیست. بههرحال ما سعی کردهایم تا در این مطلب و تا حد ممکن به این سؤال پاسخ دهیم که آیا ما باید نگران شغل خود باشیم یا خیر.
چت جی پی تی چگونه بر شغلها تأثیر گذاشته است؟
اولازهمه باید بفهمیم که Chatgpt چه تأثیر بر شغلها تاکنون گذاشته است. وقتی که چت جی پی تی معرفی شد، هر کسی شروع به اظهارنظر کرد، بهطوریکه ما با انواع و اقسام دیدگاههای مثبت و منفی روبرو شدیم؛ البته اظهارات منفی خیلی بیشتر بود. هرچند بسیاری از پیشبینیهای اولیه غلط از آب درآمد یا آنطوریکه میگفتند نشد.
اجازه بدهید تا چند مثال بزنیم. تعدادی دیدگاههایی در خصوص چت جی پی تی که تا الآن شاید شنیده باشید، شامل موارد زیر است:
- گوگل احتمالاً چتجیپیتی را بهعنوان برنامهنویس سطح پایه استخدام میکند.
- چتجیپیتی میتواند مشاغل والاستریت را دگرگون کند.
- OpenAI به فکر جایگزینی مهندسان نرمافزار با چتجیپیتی است.
- وکیلی در دادگاه از چتجیپیتی استفاده کرد.
- دیگر کسی به نویسنده محتوا استخدام نمیکند و همه از چت جی پی تی استفاده میکنند.
حال باید ببینیم که خود چت جی پی تی یا بهتر بگوییم که شرکت سازنده این هوش مصنوعی چه چیزی گفته است؟ بر اساس سایت resco، گلدمن ساکس گزارشی منتشر کرده است که ابزارهای هوش مصنوعی میتواند بر 300 شغل در بازار تأثیر بگذارد. این تأثیرگذاری بر شغلهایی که دارای فعالیتهای خودکار شدن هستند، بیشتر خواهد بود؛ بهعبارتدیگر، ابزارهای هوش مصنوعی بهویژه چت جی پی تی بیشتر بر وظایف تکراری، ساده و کماهمیت تأثیر زیاد گذاشته است و بازار شغلهایی با چنین وظایفی بیشتر در معرض خطر قرار گرفتهاند.
تأکید بر وظایف؛ نه شغل
همانطور که در بالا هم اشاره شد، در اوایل ظهور چت جی پی تی بسیاری از کارشناسان ادعا کردند که تعداد زیادی از شغلها تا چند سال آینده از بین خواهد رفت. بعضی از این اظهارات بر اساس جو آن موقع بوده است و بعضی موارد در نظر گرفته نشده است. یکی از مهمترین موارد این است که چت جی پی تی روی وظایف تأثیر میگذارند و نه روی شغلها.
اجازه بدهید که تجربه یکی از متخصصان این حوزه را بیان کنم. اندرو ان جی (Andrew NG) از متخصصان هوش مصنوعی و از استادان دانشگاه استفورد است. او یکبار در کلاس Generative AI خود چنین موضوعی را بیان کرد:
«دوستی داشتم که در همان اوایل ظهور مجدد هوش مصنوعی و بهویژه معرفی چت جی پی تی بیان کرد که شغل متخصص رادیولوژی تا 5 سال دیگر از بین خواهد رفت. برای اینکه بیماران و حتی پرستاران بهراحتی عکس را به چت جی پی تی میدهد و این ابزار یک گزارش کاملتر و بهتر از متخصصان خواهد داد.
واقعیت اینجاست که الآن بیش از 5 سال از حرف دوستم گذشته است؛ اما هیچ متخصص رادیولوژی تا به حال شغلش را به دلیل هوش مصنوعی و chatgpt از دست نداده است.
در واقع باید گفت که دوست من این موارد را در چنین شغلی در نظر نگرفته بود:
- جابهجایی بیمار
- تصویربرداری مجدد به دلیل خراب شدن عکس
- در نظر گرفتن شرایط بیمار برای تحلیل عکس
- خراب شدن دستگاه و راهاندازی آن
و خیلی موارد دیگر که اصلاً از حوزه کاری چت جی پی تی خارج است و فقط یک متخصص رادیولوژی میتواند آنها را برطرف کند.
در واقع چیزی که الآن با اطمینان بالا میتوان گفت این است که ابزارهای هوش مصنوعی مانند چت جی پی تی میتوانند جایگزین وظایف هستند؛ البته وظایفی که قابلیت تعریف بهصورت خودکار را دارند. از این رو افرادی که در چنین شغلهایی کار میکنند، باید نگران آینده کاری خود باشند. البته یک گروه دیگر هم باید نگران باشند و آنهایی که در شغل خود از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده نمیکنند و به همان روش سنتی خود اکتفا میکنند. اینها هم در معرض از دست رفتن شغل خود خواهند بود؛ برای اینکه بهرهوری آنها در آینده کاهش پیدا خواهد کرد.»
چه شغلهایی تحت تأثیر چت جی پی تی قرار خواهند گرفت؟
نمیخواهیم بگوییم که چه شغلهایی از بین خواهند رفت، برای اینکه چت جی پی تی یا هر ابزار هوش مصنوعی دیگر میتواند جایگزین وظایف شود و نه خود شغل. هر شغلی به حدی ریزهکاری دارد که هیچ ابزار مصنوعی نمیتواند همه آنها را با هم در نظر بگیرد (حداقل تا الآن).
بههرحال بعضی شغلها نسبت به بقیه بیشتر تحت تأثیر قرار خواهند گرفت که در ادامه توضیح دادهایم:
توسعه دهندگان نرم افزار
از وقتی که بهراحتی میتوانیم به چت جی پی تی دستور بدهیم و او برای ما کدی را تولید کند، همه نگران این شدند که این ابزار جایگزین برنامهنویسان خواهد شد. مسئلهاینجاست که برنامهنویسی فقط کد نویسی نیست؛ بلکه یک برنامهنویس باید از قبل نیازها، معماری، ساختار برنامه و خیلی چیزهای دیگر را متوجه شود تا بتواند کد درست را بنویسد. در واقع چت جی پی تی فقط باعث شده تا کار برنامهنویسی در بخش کدنویسی و دیباگ کردن و بعضی بخشهای دیگر راحتتر شود؛ بهویژه وقتی قرار باشد تا کد تکراری را بنویسند.
همانطور که Abhishek Gupta، بنیانگذار و پژوهشگر ارشد مؤسسه اخلاق هوش مصنوعی مونترال در مصاحبهای با TechTarget گفت: «توسعهدهندگان دیگر لازم نیست کدهای تکراری بنویسند. در عوض میتوانند روی معماری پیچیده برنامهها یا امنیت سایبری تمرکز کنند».
تحلیل داده
نمیتوان نقش chatgpt را در تحلیل داده منکر شد؛ اما در بخش دادهها بهویژه وقتی قرار است تا از تحلیل دادهها در موضوعاتی مانند تحقیقات بازار استفاده کنیم، دو مورد را باید در نظر بگیریم:
- بینش داده محور
- تصمیم داده محور
هرچقدر که AI در اولی قویتر شده است؛ هنوز در دومی راه بسیار زیادی دارد. برای اینکه تصمیمگیری بر پایه داده نیاز به درک عمیقی از بازار فعلی، جایگاه شرکت، اهداف، نیازها و زمینهها بستگی دارد.
امور مالی
امور مالی جزو اولین شغلهایی بود که تحت تأثیر چت جی پی تی قرار گرفته است؛ بهویژه فعالیت پایه مانند تحلیل امور مالی، وارد کردن دادههای مالی، رسم نمودارهای مختلف و غیره که در چند دقیقه قابل انجام است. کارهایی که در گذشته نیازمند نیروی انسانی بود و گاهی باید چند روز وقت گذاشته میشد. برای مثال، طبق گزارش SCMP، چتجیپیتی هنوز راهی به والاستریت پیدا نکرده است. به دلیل اشتباهات مکرر این ابزار در محاسبات ساده ریاضی، بانکهایی مثل JPMorgan Chase، Bank of America و Citigroup استفاده از آن را فعلاً محدود کردهاند.
بازاریابی
حوزه بازاریابی خیلی بزرگ است و برای همین است که هنوز هوش مصنوعی نتوانسته بهتنهایی تمامی فعالیتهای مربوط به این بخش را انجام دهد؛ اما بههرحال چت جی پی تی، در بالا هم اشاره شد، در حوزه تحلیل داده عملکرد عالی از خودش بهجا گذاشته است. همین مسئله میتواند تهدید جدی برای تحلیلگران کسبوکار باشد؛ البته تحلیلگرانی که از ابزارهای AI استفاده نمیکنند.
هوش مصنوعی میتواند بعضی فعالیتهای بازاریابی مانند تحلیل سایتهای رقیب، ارزیابی سئوی سایت و بعضی فعالیتهای دیگر را بهخوبی انجام دهد؛ اما همانطور که تاکنون دیدهایم، هنوز نمیتواند بهتنهایی تصمیمگیری کند.
تولید محتوا
متأسفانه تولید محتوا بهویژه نویسندگی شاید نسبت به بقیه شغلها بیشتر تحت تأثیر قرار گرفته است. الآن شما بهراحتی میتوانید با چت جی پی تی متنهای مختلفی از جمله بلاگ، شعار تبلیغاتی، سناریو و غیره را بنویسی و همچنین عکسهای مختلفی را تولید کنید. فقط یک نکتهای را باید در نظر گرفت و اینکه ابزارهای AI فاقد احساسات هستند. از این رو متنهای تولیدی بههیچوجه احساسی ندارد و همچنین اینکه ساختار متن و جملات بهطور وضوح کامپیوتری است.
آموزش
چت جی پی تی باعث شده تا دانش آموزان بهراحتی بتوانند تکالیف، نوشتن مقالات و خیلی دیگر فعالیتهای مرتبط به مدرسه و دانشگاه و در واقع آموزش خود را با این ابزار انجام دهند. از این رو این نگرانی بین معلمان وجود دارد که آیا این ابزار جایگزین آنها خواهد شد یا خیر؟ واقعیت اینجاست که ابزارهای هوش مصنوعی فاقد احساس، همدلی و حتی تجربههای متفاوت هستند؛ مواردی که یک معلم میتواند سر کلاس خود استفاده کند.
بههرحال الآن دانش آموزان و دانشجویان بهراحتی از این ابزار برای حل تکالیف و پرسیدن سؤالات خود استفاده میکنند. جالب اینجاست که شما میتواند هزاربار به چت جی پی تی بگویید که موضوعی را متوجه نشدهاید و او بدون اینکه عصبانی یا ناراحت شود، توضیح دهد؛ مسئلهای که متأسفانه در مدارس و دانشگاهها وجود ندارد. پس اگر معلم یا استادی نگران است، بهتر است که از این ابزار برای آموزش الگوبرداری کند.
کارمند ورود اطلاعات
این یک واقعیت است که چنین شغلی تا چند سال دیگر وجود نخواهد داشت. خود چت جی پی تی در اینباره توضیح داده است که:
«با توانایی پردازش و وارد کردن حجم زیادی از دادهها بهصورت سریع و دقیق، ChatGPT میتواند بهآسانی وظایف ورود داده را انجام دهد، خطاها را به حداقل برساند و بهرهوری را افزایش دهد.»
ویرایشگر متن
چت جی پی تی بهراحتی میتواند الگوهای متنی در هر زبانی را بهراحتی تشخیص دهد و انواع خطا را بگیرد و اصلاح کند. حتی شما میتوانید به او بگویید که سبک نوشتاری متن به چه صورت است و این ابزار بر اساس ساختار نوشتاری شروع به اصلاح کند. خود چت جی پی تی با اطمینان نسبت به چنین توانایی خود گفته است که:
«ChatGPT میتواند خطاهای گرامری، نشانهگذاری و سبکی را در متون شناسایی و اصلاح کند و متنی بدون خطا و حرفهای ارائه دهد.»
مترجم
تا چند سال پیش باید دست به دامن گوگل ترنسلیت یا مترجمان میشدیم؛ اما حالا بهراحتی ابزارهای AI مانند Chatgpt بهراحتی میتواند متن را با هر درجه سختی ترجمه کند. هرچند هنوز در ترجمه بعضی متون بهویژه نقاطی که نیاز به بیان احساسات است، ضعفهایی وجود دارند. برای همین هنوز نمیتوان ترجمه یک کتاب را به این ابزار سپرد.
مدیریت شبکههای اجتماعی
در چند سال اخیر ابزارهای مختلف AI به وجود آمدهاند که بهراحتی فعالیتهایی مانند تولید، به اشتراکگذاری، زمانبندی، پاسخ به کامنت و دایرکت ها و غیره را بهصورت خودکار میدهد. در این باره شکی نیست و این میتواند زنگ خطری باشد؛ اما به نظر یک نقطه قوت برای مدیریت خواهد بود. برای اینکه او میتواند با وقت آزادی که به دست میآورد، تمرکز خود را دیگر معطوف به فعالیتهایی مانند تدوین استراتژی و غیره کند.
البته این نکته را هم در نظر بگیرید که کاربران تفاوت پاسخ AI و انسان را متوجه شوند. زمانی که پاسخهای AI بیشازحد باشد، میتواند تأثیر منفی روی کاربران بگذارد.
کارشناس منابع انسانی
«ChatGPT میتواند رزومهها را بررسی کند، مصاحبهها را زمانبندی کند و با داوطلبان در ارتباط باشد و به این ترتیب فرآیند جذب نیرو را برای شرکتها تسهیل کند». این جملهای است که خود این ابزار در مورد چنین قابلیتی بیان کرده است. به نظر میرسد که در آینده نزدیک باید شاهد از بین رفتن شغل منابع انسانی باشیم؛ اما واقعیت اینجاست که هر کارمندی دارای اخلاقیات و ویژگیهای مخصوص به خود است که چت جی پی تی قابلیت بررسی همه ویژگیهای انسانی را ندارد. پس نمیتوان فعلاً با قطعیت چنین چیزی را بیان کرد.
البته متأسفانه باید یک موردی را هم در نظر گرفت: بسیاری از کارجوها از هوش مصنوعی برای نوشتن رزومه استفاده میکنند. از طرفی شرکتهای بزرگ هم از هوش مصنوعی برای بررسی رزومهها استفاده میکنند. در عمل AI در برابر AI قرار گرفته است و اینجاست که آدم از خود میپرسد که انسان در کجا قرار دارد؟
آیا ما محکوم به نابودی هستیم؟
حال این پرسش مطرح میشود که آیا باید نگران باشیم؟
چیزی که تا الآن ثابت شده است این است که چت جی پی تی میتواند بهخوبی بسیاری از فعالیتهای فنی یا به اصطلاح Hard Skill را بهخوبی انجام دهد؛ اما در خصوص فعالیتهای مربوط به Soft Skill ضعف دارد. در واقع نمیتواند چنین فعالیتهایی را بهخوبی انجام دهد. از طرفی همانطور هم که در بالا نوشتیم، ابزارهای AI میتوانند وظایف را بهخوبی انجام دهند. در واقع وظایفی که قابلیت خودکار سازی دارند یا در رده پایین قرار دارند؛ اما هیچگاه نمیتوانند جایگزین شغلی شوند (تا الآن).
مسلماً کارمندان رده پایین بیشتر از همه باید نگران باشند. اگر آنها میخواهند که آینده شغلیشان در معرض نابودی قرار نگیرد، بهتر است که دانش خود را ارتقا دهند.
بههرحال بد نیست که با بعضی محدودیتهای AI بهویژه چت جی پی تی آشنا شویم:
- محدودیت در تعداد کاراکتر و تعداد استفاده
- نداشتن دسترسی به اطلاعات بهروز در حالت اولیه
- محدودیت در تولید انواع محتوا
- نداشتن احساسات و به عبارتی مهارتهای نرم، همچنین قضاوت حرفهای و ارتباط انسانی
- مشکل در حل مسائل بسیار پیچیده و نیاز به تفکر انسانی
نکاتی که ما برای شما در این بخش نوشتیم، همه مواردی هستند که در سایت اصلی خود چت جی پی تی، خبرگزاریهای مختلف از جمله بی بی سی و الجزیره و همچنین وبسایت های مرجع این حوزه بیان شده است.
بد نیست که به این گزارش الجزیره نگاهی بیندازیم:
طبق گزارش WEF، بین سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵، AI ممکن است 85 میلیون شغل حذف کند؛ اما حدود 97 میلیون شغل جدید ایجاد کند
پس باید چه کار کرد؟
بعضی شغلها واقعاً در معرض خطر جایگزینی هستند و خب چارهای نیست. برای مثال، زمانی که تاکسیهای اینترنتی وارد ایران شدند، آژانسها در شهرهای بزرگ کمکم از بین رفتند. بههرحال این یک خطر برای آژانسها بود؛ اما توانست تعداد بسیار زیادی شغل ایجاد کند. آنهایی که خودشان را با این تغییر وفق دارند، پیروز میدان شدند.
بههرحال با اینکه هنوز چت جی پی تی در حوزههایی که نیاز به تفکر انسانی و فعالیتهای غیرتکراری است، ضعفهای شدید دارد و نمیتوان روی جایگزین شدن آن حساب کرد؛ اما آینده هنوز نامشخص است. اگر نگران جایگزین شدن شغل خود هستید، بهتر است که ابزارهای AI از جمله chatgpt و چگونگی استفاده از آن را یاد بگیرید. آنهایی که دانش خود را بهروز میکنند و استفاده از این ابزارها را یاد میگیرند، مسلماً در آینده موفقتر خواهند شد.
نتیجهگیری
در این مقاله سعی کردیم تا از طریق جنبههای مختلف به این پرسش پاسخ دهیم که آیا چت جی پی تی جایگزین انسان میشود یا خیر. واقعیت اینجاست که چت جی پی تی فقط میتواند تهدید جدی برای مشاغل رده پایین با وظایف تکراری باشد. موردی که خود این ابزار هم به آن اعتراف کرده است. در دیگر حوزهها میتواند بهعنوان ابزار کمکی بهویژه برای ارتقای شغلی باشد. پس اگر میخواهید جزو گروه موفق شغلی خود باشید، بهتر است که استفاده از چت جی پی تی را یاد بگیرید. هرچه بیشتر این ابزار را یاد بگیرید، شانس شما برای درآمد بالا هم بیشتر خواهد بود.
